الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

113

دقائق العلاج ( فارسي )

بيرون مىرود اما براى بلغم لزج بايد چندين بار و بعد از نضج باستفراغ دست زد . 14 - همراه بودن خلطهاى گوناگون نيز بايد مراعات گردد مثلا اگر خلطى با زيادى خون همراه بود اول بايد فصد كنند و بعد مسهل بخورند و در اخلاط غليظ و سرد و همچنين اگر خلط بيش از خون باشد بايد اول مسهل بخورند . و نيز بايد بدانيم كه بايد ماده فاسد از اندام مهمتر باندام پست‌تر و يا اندامى كه از جهت طولى ضد اندام بيمار است و يا مثلا از يك دست به دست ديگر كشيده شود و اين مطلب در آغاز كار و قبل از ريشه گرفتن بيمارى است و در امتلاء اين كار را بايد پس از استفراغ و تسكين اندام دردناك انجام داد و براى اين منظور ماليدن داروئى كه از زيادى ورم جلوگيرى كند بر عضوى كه مىخواهند خلط را از آن بيرون برانند مفيد است . اينك كه شرايط استفراغ را دانستيم بذكر انواع آن مىپردازيم و مىگوئيم كه استفراغ بر هفت نوع است : قى ، اسهال ، گرفتن خون ، ادرار ، تعريق ، عطسه و جريان آب دهن . به‌هرحال زمان اقدام باستفراغ ، پس از باز كردن گرفتگيها و نضج گرفتن بيمارى و يا مراعات ساير شروط است و پيش از اين گفتيم كه هريك از انواع استفراغ درخور كدام بيماريها است و اينك بخواست خداوند بدرمان‌هاى عام مىپردازيم . فصل باز كردن گرفتگىها براى كسى كه مىخواهد بدرمان بوسيله استفراغ بپردازد چاره‌اى نيست مگر آنكه اول راههاى آن نوع استفراغ را اگر گرفتگى داشته باشد بگشايد و پس از آنكه بوسيله آزمايشهائى از باز بودن راهها مطمئن شد به آن بپردازد اگر